Korte versie nieuwsoverzicht

19.2.2026

Korte gezondheidsreclame remt trek in junkfood

Een onderzoek van Edith Cowan University laat zien dat korte gezondheidsreclames effectief kunnen zijn in het verminderen van trek in ongezond eten. In sommige gevallen werkt een spot van 15 seconden zelfs beter dan een traditionele reclame van 30 seconden. Het onderzoek, geleid door dr. Ross Hollett, werd gepubliceerd in het Health Promotion Journal of Australia. In totaal deden 505 Australische volwassenen mee. Zij kregen willekeurig een junkfood- of anti-junkfoodreclame te zien en rapporteerden daarna hun directe eetlust en intentie om ongezond te eten.

Spierkracht verlaagt sterfterisico bij vrouwen boven 60

Vrouwen ouder dan 60 met meer spierkracht hebben een duidelijk lager risico om binnen acht jaar te overlijden. Dat blijkt uit een grootschalige studie van de University at Buffalo, gepubliceerd in JAMA Network Open. Onderzoekers volgden meer dan 5.000 vrouwen tussen 63 en 99 jaar. Vrouwen met een sterkere handknijpkracht en snellere stoel-opsta-test (vijf keer zonder hulp opstaan) hadden significant lagere sterftecijfers. Per 7 kilo extra knijpkracht daalde het sterfterisico gemiddeld met 12%.

Roken tijdens zwangerschap verhoogt bloeddruk bij kinderen

Roken tijdens de zwangerschap hangt samen met een hogere bloeddruk en een groter risico op hypertensie bij kinderen. Dat blijkt uit een grootschalige studie binnen het ECHO Cohort Consortium, gepubliceerd in Circulation. Kinderen van moeders die tijdens de zwangerschap rookten, hadden vaker een hogere bloeddruk en een grotere kans op hypertensie. De effecten waren sterker bij meisjes en namen toe met de leeftijd. Actief roken, bevestigd via urineonderzoek, bleek samen te hangen met zowel hogere systolische als diastolische bloeddruk.

18.2.2026

Bijen navigeren nauwkeuriger dan gedacht

Onderzoekers van de Universiteit van Freiburg hebben met behulp van drones voor het eerst uiterst gedetailleerde 3D-vluchtpaden van honingbijen in een natuurlijke omgeving vastgelegd. Daaruit blijkt dat elke bij haar eigen vaste route kiest en deze met opmerkelijke precisie herhaalt. Het team onder leiding van neurobioloog Andrew D. Straw volgde 255 vluchten tussen een bijenkorf en een voedselbron op circa 120 meter afstand in een landbouwgebied bij de Kaiserstuhl. Met een speciale trackingmethode en kleine reflecterende markeringen op de bijen konden onderzoekers hun bewegingen tot op enkele centimeters nauwkeurig volgen. De resultaten tonen aan dat bijen zich oriënteren op herkenbare elementen in het landschap, zoals bomen en heggen.

Mondkapjes mogelijk bescherming tegen door luchtvervuiling veroorzaakte hartaanvallen

Onderzoekers van Kumamoto University hebben vastgesteld dat gedragsveranderingen tijdens de coronapandemie, met name het dragen van mondkapjes, samenhangen met een lager risico op bepaalde hartaanvallen die worden uitgelokt door luchtvervuiling. Fijnstof (PM2.5) bleek het risico op alle typen hartinfarcten op korte termijn te verhogen. Vooral bij MINOCA – een hartinfarct zonder vernauwing van de kransslagaders – was de samenhang sterk. Opvallend is dat na het begin van de pandemie het aan PM2.5 gerelateerde risico op MINOCA aanzienlijk daalde, terwijl het risico op het klassieke infarct met vernauwing (MI-CAD) grotendeels gelijk bleef. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat preventieve maatregelen zoals mondkapjes het inademen van schadelijke fijnstofdeeltjes kunnen hebben verminderd.

Doorbraak in labonderzoek biedt hoop voor lymfoedeem

Onderzoekers van University of Auckland hebben een nieuw molecuul ontdekt dat de groei van lymfevaten stimuleert en mogelijk kan leiden tot een behandeling voor lymfoedeem, een pijnlijke zwellingsaandoening waarvoor momenteel geen genezing bestaat. Het onderzoeksteam onder leiding van Jonathan Astin ontdekte dat een zogenoemde insulin-like growth factor (IGF) de groei van lymfevaten bevordert. De bevindingen zijn gepubliceerd in Cell Reports.

Bacteriën die bevroren zijn in een oude ondergrondse ijsgrot blijken resistent te zijn tegen 10 moderne antibiotica

Frontiers in Microbiology: Bacteriën zijn overal aanwezig. Maar pas nadat onderzoekers ze uit de meest afgelegen uithoeken van de aarde hebben gehaald, kunnen we meer te weten komen over de risico's en mogelijkheden die ze met zich meebrengen. Toen onderzoekers een bacteriestam onderzochten die was ontdekt in 5000 jaar oude lagen grotijs, ontdekten ze dat deze resistent was tegen 10 moderne antibiotica en nog meer genen bevatte die verband houden met resistentie. Toch vertoonde de bacterie ook veelbelovende enzymatische activiteiten en kon ze de groei van 'superbacteriën' die resistent zijn tegen meerdere antibiotica remmen. Dit onderstreept het belang van het bestuderen van oude bacteriën om inzicht te krijgen in de natuurlijke evolutie van antibioticaresistentie en de manieren waarop die bacteriën kunnen worden gebruikt voor toekomstige medische en biotechnologische oplossingen, aldus de onderzoekers.

Meer dan 40% van de muzikanten heeft last van tinnitus

Een nieuwe systematische review en meta-analyse, gepubliceerd in Otolaryngology–Head and Neck Surgery, het officiële tijdschrift van de American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation (AAO-HNSF), onthult dat muzikanten aanzienlijk vaker last hebben van tinnitus, gehoorverlies en hyperacusis dan niet-muzikanten. De studie bundelde gegevens uit 67 onderzoeken onder meer dan 28.000 muzikanten in 21 landen.

FDA beperkt gebruiksduur van antibiotica in veehouderij
De U.S. Food and Drug Administration (FDA) heeft nieuwe definitieve richtlijnen gepubliceerd over het gebruik van medisch belangrijke antibiotica bij voedselproducerende dieren. De richtlijn is bedoeld voor fabrikanten van diergeneesmiddelen die antibiotica leveren via diervoeder en waarvoor momenteel geen duidelijk vastgestelde gebruiksduur geldt. Het doel is om voor alle zogeheten “medically important” antimicrobiële middelen een concrete en beperkte behandelduur vast te leggen. Volgens de FDA moeten antibiotica die belangrijk zijn voor de menselijke geneeskunde zorgvuldig en tijdelijk worden ingezet bij dieren. De nieuwe richtlijn biedt een kader waarmee bedrijven vrijwillig de goedgekeurde gebruiksvoorwaarden kunnen aanpassen.

Effect van beweging bij artrose waarschijnlijk beperkt en tijdelijk
Een grootschalige overkoepelende analyse (umbrella review) in het tijdschrift RMD Open concludeert dat oefentherapie bij artrose waarschijnlijk slechts een klein en kortdurend effect heeft op pijn en lichamelijke functie. Onderzoekers analyseerden 5 systematische reviews (8.631 deelnemers) en 28 gerandomiseerde studies (4.360 deelnemers) over knie-, heup-, hand- en enkelartrose. De gezamenlijke analyse laat zien dat beweging bij knieartrose slechts een klein, tijdelijk voordeel biedt ten opzichte van placebo of geen behandeling. In grotere en langdurige studies waren de effecten nog kleiner.

Darmmicrobioom speelt rol bij hartfalen
Onderzoekers van de Wroclaw Medical University beschrijven in Heart Failure Reviews hoe de darm en het hart nauw met elkaar verbonden zijn. Bij hartfalen ontstaat vochtophoping in de darmwand, waardoor bacteriële stoffen gemakkelijker in de bloedbaan terechtkomen en chronische ontsteking kunnen bevorderen. Patiënten met hartfalen vertonen vaak dysbiose: minder diversiteit in darmbacteriën en een afname van bacteriën die beschermende korteketenvetzuren (SCFA’s) produceren. Tegelijk kunnen stoffen zoals TMAO (trimethylamine N-oxide) mogelijk bijdragen aan slechtere uitkomsten, al zijn de effecten complex en afhankelijk van klinische factoren.

Bacteriën met ingebouwd kompas
Onderzoekers van het University of Basel hebben de magnetische eigenschappen van één enkele bacterie in detail ontrafeld. De studie, uitgevoerd binnen het Swiss Nanoscience Institute, opent nieuwe mogelijkheden voor toepassingen in technologie, milieuonderzoek en geneeskunde. De bacterie Magnetospirillum gryphiswaldense beschikt over een keten van magnetische nanodeeltjes – zogeheten magnetosomen – die functioneren als een biologisch kompas. Hierdoor kan de bacterie zich richten naar het aardmagnetisch veld en efficiënt haar optimale leefomgeving vinden, bijvoorbeeld zones met geschikte zuurstofconcentraties. Het onderzoeksteam onder leiding van Argovia-professor Martino Poggio wist voor het eerst de magnetische interacties binnen één afzonderlijke bacterie te meten.

Onderzoekers pleiten voor grootschalige ijzerproeven in oceaan
Wetenschappers van de University of Hawaii en het Woods Hole Oceanographic Institution roepen op tot een nieuwe generatie grootschalige veldproeven met oceaanbemesting met ijzer. Doel is te onderzoeken of deze methode veilig en effectief koolstofdioxide (CO2) uit de atmosfeer kan verwijderen en langdurig opslaan. In delen van de oceaan is ijzer schaars. Kleine toevoegingen kunnen daar de groei van fytoplankton stimuleren. Deze microscopische organismen nemen via fotosynthese CO2 op, waardoor extra koolstof uit de lucht in het oceaanwater wordt vastgelegd. Eerdere experimenten lieten zien dat ijzerbloei mogelijk is, maar waren te kleinschalig en te kort om effectiviteit, duurzaamheid en ecologische risico’s goed te beoordelen. De onderzoekers pleiten daarom voor proeven van meer dan drie tot zes maanden, verspreid over een gebied van circa 1.000 vierkante kilometer, met strikte monitoring en duidelijke stopcriteria.

Hond mogelijk gunstig voor overleving bij kanker
Een grote retrospectieve studie onder circa 55.000 kankerpatiënten laat zien dat mensen met contact met een hond een aanzienlijk lagere 5-jaars sterfte hadden dan niet-eigenaren. De relatieve risicoreductie bedroeg ongeveer 64%. Mogelijke verklaringen zijn meer beweging, minder stress en invloed op het microbioom. Omdat het om een terugkijkend onderzoek gaat, bewijst de studie geen oorzakelijk verband. Verdere prospectieve studies zijn nodig.

Kinderen met slaapapneu hebben een hoger risico op griep en COVID
Uit een vijfjarig onderzoek is gebleken dat kinderen met slaapapneu twee keer zoveel kans hebben om griep of COVID-19 op te lopen, ongeacht hun leeftijd of gewicht. Zelfs na een operatie om de amandelen of adenoïden te verwijderen, blijft deze verhoogde kwetsbaarheid bestaan als gevolg van langdurige veranderingen in het immuunsysteem. Deze bevindingen suggereren dat de diagnose slaapapneu moet worden beschouwd als een cruciale "risicomarker", die wijst op de dringende noodzaak van consistente seizoensgebonden vaccinaties om ernstige ademhalingscomplicaties te voorkomen.